Umowa handlowa pomiędzy Unią Europejską a państwami MERCOSUR (Argentyna, Brazylia, Paragwaj, Urugwaj) będzie „tymczasowo” stosowana od 1 maja 2026 r. w relacjach handlowych ze wszystkimi krajami MERCOSUR, które zakończyły procedury ratyfikacyjne i zgłosiły to UE do końca marca.
Jak ogólnie wiadomo, prowizorki są najtrwalsze, więc „tymczasowość” tej umowy jest całkowicie (nomen omen) umowna i nie należy się spodziewać, że jakiekolwiek jej postanowienia zostaną w przyszłości zmienione.
W polskich mediach umowa była omawiana szeroko, acz pobieżnie, a każdy indagowany na ten temat „ekspert” czy polityk zwykle już na wstępie informował, że umowy nie czytał i czytać jej bynajmniej nie zamierza, bo jest długa, nudna itd.
Debata na temat umowy UE-MERCOSUR zaczęła w ten sposób przypominać dywagacje na temat yeti, ponieważ w tym przypadku również nikt rzeczonego stworzenia nie widział, co jednak nie kwestionuje wartości merytorycznej dyskusji na jego temat.
Umowa wejdzie w życie już za miesiąc, tymczasem osoby, które są żywo zainteresowane praktycznymi aspektami umowy w zakresie handlu międzynarodowego z krajami MERCOSUR, nie mogły jak dotąd liczyć na żadne bliższe objaśnienia.
Opublikowane przez Komisję Europejską odpowiedzi na frequently asked questions dają podstawy do podejrzeń, że owe questions zadawała Komisja sama sobie, ponieważ plik ten roi się od ogólników w rodzaju: „Why has the EU negotiated a partnership agreement with Mercosur?”, zamiast odpowiadać na konkretne, techniczne aż do bólu pytania, które zwykle zadają przedsiębiorcy przy takich okazjach.
O takich technicznych kwestiach nie wypowiedziały się jak na razie ani KE, ani polskie organy celne, ani renomowane (lub mniej renomowane) kancelarie prawne.
Spróbujmy zatem, na miarę naszych skromnych możliwości, rozkminić detale dotyczące stosowania preferencji celnych na linii UE-MERCOSUR, zakładając prozaicznie, że tego typu rzeczy bardziej interesują polskich przedsiębiorców od ogólników w rodzaju: „Mercosur is a big market for EU exports and it was until now the only major trading partner in Latin America with which the EU did not have a preferential trade agreement”, które to „informacje” są rzekomo najbardziej pożądane przez obywateli UE (w myśl FAQ opublikowanych przez Komisję).
Pełna treść umowy jest dostępna (w języku polskim) pod linkiem: L_202600184PL.000101.fmx.xml .
Z punktu widzenia eksporterów, importerów oraz agencji celnych najistotniejszy jest Rozdział 3 umowy, opatrzony tytułem: „Reguły pochodzenia oraz procedury dotyczące pochodzenia” – czyli artykuły od 3.1 do 3.34.
A oto, czego możemy dowiedzieć się wczytując się w poszczególne artykuły:
a) łączna wartość materiałów niepochodzących nie przekracza 10% (dziesięciu procent) ceny ex-works produktu; oraz
b) którakolwiek z wartości procentowych określających maksymalną wartość lub masę materiałów niepochodzących określonych w załączniku 3-B nie została przekroczona w wyniku stosowania niniejszego ustępu.
UWAGA: powyższych regulacji nie stosuje się do produktów objętych działami 50–63.
„1. Oświadczenie o pochodzeniu, o którym mowa w art. 3.16, może zostać sporządzone przez:
a) eksportera zgodnie z odpowiednimi przepisami ustawowymi i wykonawczymi Strony dokonującej wywozu; lub
b) eksportera małej przesyłki składającej się z paczki lub paczek zawierających produkty pochodzące, których łączna wartość nie przekracza progu określonego w odpowiednich przepisach ustawowych i wykonawczych Strony dokonującej wywozu.”
Nie mam oczywiście, żadnych pełnomocnictw ze strony „Wysokich Umawiających się Stron”, żeby tłumaczyć istotę tego zapisu, ale mogę chyba z czystym sumieniem napisać, jak go rozumiem:
Zgodnie z Załącznikiem 3-C, oświadczenie opochodzeniu sporządza się przy użyciu ściśle określonego tekstu wjednej zprzewidzianych wersji językowych.
Jeśli oświadczenie opochodzeniu jest sporządzane odręcznie, sporządza się je tuszem, drukowanymi literami. Oświadczenie opochodzeniu musi być sporządzone zgodnie zewskazówkami podanymi wprzypisach (zamieszczenie tych przypisów nie jest konieczne).
The exporter of the products covered by this document (exporter reference no… (1)) declares that, except where otherwise clearly indicated, these products are of … preferential origin (2).
Eksporter produktów który dotyczy niniejszy dokument (nr referencyjny eksportera … (1)) oświadcza, że o ile nie zostało to inaczej wyraźnie określone, produkty te mają preferencyjne pochodzenie … (2).
O abaixo assinado, exportador dos produtos cobertos pelo presente documento (referência do exportador n.o… (1)) declara que, salvo expressamente indicado em contrário, estes produtos são de origem preferencial … (2).
El exportador de los productos incluidos en el presente documento (número de referencia del exportador … (1)) declara que, salvo clara indicación en sentido contrario, estos productos gozan de un origen preferencial … (2).
(Miejscowość i data) (3)
(Podpis eksportera oraz czytelnie wpisane imię i nazwisko osoby podpisującej deklarację) (4)
Przypisy:
(1)Jeżeli oświadczenie o pochodzeniu jest sporządzane przez eksportera w rozumieniu art.3.17 ust.1 lit.a, w tym miejscu należy wpisać numer eksportera (dotyczy przesyłek o wartości powyżej 6000 euro). Jeżeli oświadczenie o pochodzeniu jest sporządzane przez eksportera w rozumieniu art.3.17 ust.1 lit.b (czyli przy przesyłkach o wartości poniżej 6000 euro), pomija się słowa w nawiasie lub pozostawia to miejsce niewypełnione.
(2)Należy wskazać pochodzenie produktów: Unia Europejska lub MERCOSUR.
(3)Miejsce i data mogą zostać pominięte, jeżeli odpowiednie informacje są zawarte w samym dokumencie.
(4)W przypadkach, gdy podpis eksportera nie jest wymagany, zwolnienie z obowiązku złożenia podpisu powoduje również zwolnienie z obowiązku podania imienia i nazwiska podpisującego.
W pierwszych miesiącach po wejściu w życie umowy istotne znaczenie będą mieć postanowienia zawarte w art. 3.31 umowy („Towary wtranzycie lub towary składowane”):
Niniejszą Umowę można stosować w odniesieniu do towarów, które są zgodne z niniejszym rozdziałem i które w dniu wejścia wżycie niniejszej Umowy są w tranzycie lub są czasowo składowane w składach celnych lub na wolnych obszarach celnych w Unii Europejskiej lub w MERCOSUR, pod warunkiem przedłożenia organom celnym Strony dokonującej przywozu, wciągu 6 (sześciu) miesięcy od tego dnia, oświadczenia o pochodzeniu oraz, w stosownych przypadkach, dokumentów wykazujących zgodność towarów z art. 3.14.
Dla towarów eksportowanych z EU do krajów MERCOSUR, których wartość nie przekracza 6.000 EUR, oświadczenie będzie mógł złożyć każdy eksporter, natomiast dla towarów przekraczających wartość 6.000 EUR, oświadczenie będzie musiało zawierać numer referencyjny zarejestrowanego eksportera (REX).
W przeciwieństwie do wielu wcześniejszych umów, umowa podpisana z MERCOSUR nie przewiduje możliwości stosowania świadectw EUR.1. Oświadczenie musi być w 100% zgodne ze wzorem umieszczonym w umowie i nie może być w żaden sposób modyfikowane.
Wystawienie w ramach jednej przesyłki kilku faktur o wartości poniżej 6.000 EUR, w celu uniknięcia obowiązku rejestracji w REX, będzie traktowane jako próba obejścia prawa i preferencje nie będą mogły zostać zastosowane.
W przypadku eksportu z UE do krajów MERCOSUR, jeśli wartość towaru przekroczy równowartość 6.000 EUR, eksporter będzie musiał się najpierw zarejestrować w systemie REX, a następnie użyć stosownego numeru w deklaracji pochodzenia (z zastrzeżeniem, że poniżej kwoty 6.000 EUR nie będzie zapewne takiego obowiązku).Za rejestrację podmiotów w systemie REX w Polsce odpowiada Izba Administracji Skarbowej w Poznaniu, Wydział Centralna Rejestracja, ul. Smoluchowskiego 1, 60-179 Poznań, tel. +48 61 658 35 91, e-mail: rex@mf.gov.pl .
Niniejsza analiza została oparta wyłącznie na dostępnej treści umowy zawartej pomiędzy Unią Europejską a państwami bloku MERCOSUR i nie uwzględnia żadnych oficjalnych wytycznych ani instrukcji organów celnych Unii Europejskiej ani krajów członkowskich UE – które, według najlepszej wiedzy autora niniejszego materiału, nie zostały dotąd opublikowane (stan na dzień 30.03.2026 r., godz. 23:30).
Wszelkie informacje zawarte w niniejszej publikacji służą wyłącznie celom edukacyjnym i informacyjnym. Autor nie ponosi odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych przez czytelnika na podstawie treści tego artykułu. W razie potrzeby uzyskania wiążącej informacji lub interpretacji obowiązujących przepisów zaleca się konsultację z odpowiednimi organami.
